HAL: भारतातील सर्वात मोठी डिफेन्स डील ही सध्या मार्च 2025 मध्ये मंजूर झालेल्या 156 स्वदेशी “प्रचंड” (Light Combat Helicopter – LCH) हेलिकॉप्टरच्या खरेदीशी संबंधित आहे. ही डील 62,700 कोटी रुपयांची असून, हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) कडून हे हेलिकॉप्टर खरेदी केले जाणार आहेत. ही माहिती कॅबिनेट कमिटी ऑन सिक्युरिटी (CCS) च्या बैठकीत अंतिम झाली असून, ही आतापर्यंतची भारतातील सर्वात मोठी संरक्षण डील मानली जाते. या डीलमुळे भारतीय संरक्षण क्षेत्रात स्वावलंबन आणि स्वदेशी उत्पादनाला मोठी चालना मिळणार आहे.
HAL आणि LCH प्रचंड डील: सविस्तर माहिती:
हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) ही भारतातील एक प्रमुख सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी आहे, जी संरक्षण आणि हवाई क्षेत्रात कार्यरत आहे. 2024 मध्ये HAL ला “महारत्न” दर्जा मिळाला असून, ती भारताच्या संरक्षण उत्पादनात मध्यवर्ती भूमिका बजावते.
HAL: कराराचा तपशील:
1. हेलिकॉप्टरची संख्या आणि विभागणी:**
– एकूण 156 लाइट कॉम्बॅट हेलिकॉप्टर (LCH) खरेदी केले जाणार आहेत.
– यापैकी 90 हेलिकॉप्टर भारतीय लष्करासाठी (Indian Army) आणि 66 हेलिकॉप्टर भारतीय हवाई दलासाठी (Indian Air Force) असतील.
– **किंमत:** 62,700 कोटी रुपये
– **निर्माता:** हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL)
– **मंजुरी:** कॅबिनेट कमिटी ऑन सिक्युरिटी (CCS) ने 28 मार्च 2025 रोजी मंजूर केली.
– **वित्तीय वर्ष 2024-25 मधील एकूण करार:** संरक्षण मंत्रालयाने या वर्षात 2.09 लाख कोटी रुपयांहून अधिक किमतीचे करार केले आहेत, ज्यामध्ये ही डील सर्वात मोठी आहे.
2. प्रचंड हेलिकॉप्टरची वैशिष्ट्ये:**
– **डिझाइन:** हे हेलिकॉप्टर पूर्णपणे स्वदेशी आहे आणि उच्च पर्वतीय भागात (हाय अल्टिट्यूड) ऑपरेशनसाठी खास तयार करण्यात आले आहे.
– **क्षमता:** युद्धभूमीवर हल्ला करण्यासाठी आणि शत्रूच्या हवाई संरक्षणाला भेदण्यासाठी सक्षम.
– **उपयोग:** भारतीय हवाई दल आणि भारतीय लष्कर दोन्हींसाठी वापरले जाणार.
– **खासियत:** हे जगातील सर्वात हलके लढाऊ हेलिकॉप्टर मानले जाते, जे 5,000 मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर काम करू शकते. यामुळे लडाखसारख्या उंच भागात भारताची संरक्षण क्षमता वाढेल.
3. **डीलचे महत्त्व:**
– **स्वावलंबन:** ही डील “आत्मनिर्भर भारत” अभियानाचा एक भाग आहे. यामुळे परदेशी आयातीवरील अवलंबन कमी होईल आणि स्वदेशी संरक्षण उत्पादनाला प्रोत्साहन मिळेल.
– **रोजगार निर्मिती:** या प्रकल्पामुळे HAL आणि संबंधित उद्योगांमध्ये हजारो रोजगारांच्या संधी निर्माण होतील.
– **सामरिक फायदा:** चीन आणि पाकिस्तानसारख्या शेजारी देशांशी असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, विशेषतः लडाख आणि अरुणाचल प्रदेशच्या सीमेवर, ही हेलिकॉप्टर भारतीय सैन्याची ताकद वाढवतील.
– **तंत्रज्ञान विकास:** स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे भारत संरक्षण क्षेत्रात एक मजबूत खेळाडू म्हणून उदयास येईल.
4. **वित्तीय वर्ष 2024-25 मधील इतर मोठ्या डील्स:**
– या डीलशिवाय, संरक्षण मंत्रालयाने याच वर्षात इतरही महत्त्वाच्या खरेदींना मंजुरी दिली आहे, जसे की:
– **ATAGS (Advanced Towed Artillery Gun System):** 7,000 कोटी रुपये
– **T-90 टँक अपग्रेडेशन आणि अवाक्स (AWACS) सिस्टम:** 54,000 कोटी रुपये
– **वरुणास्त्र टॉरपीडो:** नौदलासाठी स्वदेशी टॉरपीडो खरेदी
– एकूण मिळून, या वर्षातील संरक्षण करारांची किंमत 2 लाख कोटींहून अधिक आहे.
5. **पार्श्वभूमी:**
– भारताने गेल्या काही वर्षांत संरक्षण क्षेत्रात स्वदेशीकरणावर भर दिला आहे. राफेल डील (36 लढाऊ विमाने, 59,000 कोटी रुपये) सारख्या परदेशी खरेदींनंतर आता स्वदेशी उत्पादनावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
– प्रचंड हेलिकॉप्टरची ही डील राफेल डीलपेक्षा किमतीच्या बाबतीत मोठी आहे, ज्यामुळे ती भारताच्या संरक्षण इतिहासातील सर्वात मोठी डील ठरते.
6. **प्रतिक्रिया आणि भविष्यातील परिणाम:**
– संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, ही डील भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील एक मैलाचा दगड आहे. यामुळे भारताला आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत संरक्षण उत्पादनांचा निर्यातदार म्हणूनही स्थान मिळू शकते.
– HAL च्या क्षमतेत वाढ होईल आणि भविष्यात आणखी प्रगत हेलिकॉप्टर आणि विमानांच्या निर्मितीला चालना मिळेल.
निष्कर्ष:
156 प्रचंड हेलिकॉप्टरची 62,700 कोटी रुपयांची ही डील भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील आतापर्यंतची सर्वात मोठी डील आहे. ही केवळ आर्थिक व्यवहार नसून, भारताच्या स्वावलंबन, सामरिक ताकद आणि तंत्रज्ञान प्रगतीचे प्रतीक आहे. यामुळे भारतीय सैन्याची क्षमता वाढेल आणि “मेक इन इंडिया” ला नवीन उंची प्राप्त होईल.
India’s biggest defence deal is currently related to the purchase of 156 indigenous “Prachanda” (Light Combat Helicopter – LCH) helicopters, approved in March 2025. The deal is worth Rs 62,700 crore and will be purchased from Hindustan Aeronautics Limited (HAL). This information was finalized in a meeting of the Cabinet Committee on Security (CCS), and is considered to be India’s biggest defence deal so far. This deal will give a major boost to self-reliance and indigenous production in the Indian defence sector.
HAL and LCH Prachanda Deal: Detailed Information:
Hindustan Aeronautics Limited (HAL) is a major public sector company in India, operating in the defence and aerospace sectors. HAL was awarded the “Maharatna” status in 2024, and plays a central role in India’s defence production.
HAL: Details of the deal:
1. Number and division of helicopters:**
– A total of 156 Light Combat Helicopters (LCH) are to be purchased.
– Of these, 90 helicopters will be for the Indian Army and 66 helicopters for the Indian Air Force.
– **Price:** Rs 62,700 crore
– **Manufacturer:** Hindustan Aeronautics Limited (HAL)
– **Approval:** The Cabinet Committee on Security (CCS) approved the deal on March 28, 2025.
– **Total contracts in the financial year 2024-25:** The Ministry of Defence has signed contracts worth over Rs 2.09 lakh crore this year, of which this deal is the largest.
2. Features of the huge helicopter:**
– **Design:** This helicopter is completely indigenous and has been specially designed for operations in high altitude areas (high altitude).
– **Capability:** Capable of attacking the battlefield and penetrating enemy air defenses.
– **Usage:** Will be used by both the Indian Air Force and the Indian Army.
– **Features:** It is considered the lightest combat helicopter in the world, which can operate at an altitude of more than 5,000 meters. This will increase India’s defense capabilities in high altitude areas like Ladakh.
3. **Significance of the deal:**
– **Self-reliance:** This deal is a part of the “Atmanirbhar Bharat” campaign. This will reduce dependence on foreign imports and promote indigenous defense production.
– **Employment generation:** This project will create thousands of job opportunities in HAL and related industries.
– **Strategic advantage:** In the face of tensions with neighboring countries like China and Pakistan, especially on the borders of Ladakh and Arunachal Pradesh, these helicopters will increase the strength of the Indian Army.
– **Technological development:** India will emerge as a strong player in the defense sector due to the use of indigenous technology.
4. **Other big deals in the financial year 2024-25:**
– Apart from this deal, the Ministry of Defense has also approved other important purchases in the same year, such as:
– **ATAGS (Advanced Towed Artillery Gun System):** Rs 7,000 crore
– **T-90 tank upgrade and AWACS system:** Rs 54,000 crore
– **Varunastra torpedo:** Purchase of indigenous torpedoes for the Navy
– In total, the defense deals this year are worth more than Rs 2 lakh crore.
5. **Background:**
– India has been focusing on indigenization in the defence sector in the last few years. After foreign purchases like the Rafale deal (36 fighter jets, Rs 59,000 crore), it is now focusing on indigenous production.
– This deal for the heavy helicopter is bigger in terms of value than the Rafale deal, making it the biggest deal in India’s defence history.
6. **Reaction and future implications:**
– According to defence experts, this deal is a milestone in India’s defence sector. It can also give India a place as an exporter of defence products in the international market.
– It will increase the capacity of HAL and will boost the production of more advanced helicopters and aircraft in the future.
Conclusion:
This Rs 62,700 crore deal for 156 heavy helicopters is the biggest deal in India’s defence sector so far. This is not just an economic transaction, but a symbol of India’s self-reliance, strategic strength and technological advancement. This will enhance the capabilities of the Indian Army and take “Make in India” to new heights.
