Maharashtra Monsoon 2025: यंदा २०२५ मध्ये नैऋत्य मोसमी वारे (Monsoon) महाराष्ट्रात तब्बल १२ दिवस आधी दाखल झाले, ज्यामुळे राज्यभरात आनंदाचे आणि काही प्रमाणात चिंतेचे वातावरण आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) माहितीनुसार,Monsoon ने २५ मे २०२५ रोजी तळकोकणातील सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये प्रवेश केला. सामान्यपणे महाराष्ट्रात मान्सून ७ जूनच्या आसपास दाखल होतो, परंतु यंदा तो १२ दिवस आधीच आला, ज्यामुळे गेल्या ३५ वर्षांतील सर्वात लवकर मे महिन्यात मान्सूनचा प्रवेश झाला आहे.
IMD नुसार, मान्सूनने २४ मे रोजी केरळमध्ये आठ दिवस आधी प्रवेश केला आणि अवघ्या २४ तासांत तो महाराष्ट्राच्या तळकोकणात पोहोचला, जो एक विक्रमी वेग आहे. यामागे अरबी समुद्रातील कमी दाबाचा पट्टा, वादळी वारे आणि Madden-Julian Oscillation (MJO) चा सक्रिय टप्पा यासारखे अनुकूल हवामान घटक कारणीभूत आहेत. MJO च्या प्रभावामुळे Monsoon च्या वेगात लक्षणीय वाढ झाली, ज्यामुळे कोकणात पावसाचा जोरदार शुभारंभ झाला.
प्रभावित क्षेत्रे आणि पावसाचा इशारा
Monsoon च्या आगमनाने तळकोकणात सर्वप्रथम पावसाला सुरुवात झाली, विशेषतः सिंधुदुर्ग (देवगड) आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये २५ मे रोजी सकाळी ११ वाजता मान्सून दाखल झाला. संपूर्ण गोवा आणि कर्नाटकच्या काही भागांतही मान्सूनने प्रगती केली आहे. IMD ने अंदाज वर्तवला आहे की, २८ मे २०२५ पर्यंत मान्सून मुंबई आणि आसपासच्या भागांत पोहोचेल, तर १५ ते २० जूनपर्यंत तो संपूर्ण महाराष्ट्र व्यापेल. हवामान विभागाने रायगड, सातारा, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, पुणे, अमरावती आणि वर्धा जिल्ह्यांना मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे, ज्यासाठी रेड आणि ऑरेंज अलर्ट जारी करण्यात आले आहेत.
शेती आणि समाजावरील प्रभाव
Monsoonच्या लवकर आगमनाने शेतकऱ्यांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे, कारण यामुळे पेरणी आणि शेतीच्या कामांना लवकर सुरुवात होईल. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील शेतकऱ्यांना याचा फायदा होईल, कारण IMD ने २०२५ च्या मान्सून काळात १०५% सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस पडण्याचा अंदाज वर्तवला आहे. यामुळे धरणातील जलसाठ्यात वाढ होईल आणि पाणीटंचाई कमी होण्यास मदत होईल. तथापि, अतिवृष्टीमुळे काही ठिकाणी, जसे की पंढरपूर आणि वाशिम येथे, पिकांचे नुकसान झाले आहे, विशेषतः कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना मोठा फटका बसला आहे. कोल्हापूर, सातारा आणि सांगली जिल्ह्यांत भूस्खलनाची घटना नोंदवली गेली, तर मुंबईत पाणी साचल्याने वाहतूक व्यवस्थेला बाधा पोहोचली आहे. यामुळे शेतकरी आणि स्थानिक प्रशासन यांना सतर्क राहण्याची गरज आहे, जेणेकरून नुकसान टाळता येईल.
MJO आणि हवामानाचा अंदाज
MJO (Madden-Julian Oscillation) हा हवामानाचा एक महत्त्वाचा घटक आहे, ज्याने यंदा Monsoonच्या लवकर आगमनात मोलाची भूमिका बजावली आहे. MJO हा ३०-६० दिवसांचा चक्रीय हवामान घटक आहे, जो हिंदी महासागरापासून पॅसिफिक महासागरापर्यंत ढग आणि पावसाच्या क्षेत्रासह प्रवास करतो. यंदा MJO चा सक्रिय टप्पा हिंदी महासागरात मजबूत होता, ज्यामुळे अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा तयार झाला आणि मान्सूनचा वेग वाढला. IMD च्या मते, पश्चिम-मध्य आणि उत्तर बंगालच्या उपसागरातील अनुकूल परिस्थितीमुळे मान्सून पुढील काही आठवड्यांत मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भातही पसरणार आहे. यंदा संपूर्ण देशात १०४-१०५% सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस पडण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे शेती आणि जलसाठ्यासाठी सकारात्मक परिणाम अपेक्षित आहेत.
प्रशासनाचे आवाहन आणि सावधगिरी
महाराष्ट्रातील Monsoonच्या लवकर आगमनाने प्रशासनाला सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. नागरिकांना हवामान खात्याच्या सूचना आणि स्थानिक प्रशासनाच्या इशाऱ्यांचे पालन करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. मुंबईत पाणी साचण्याच्या समस्येमुळे मेट्रो आणि रेल्वे सेवांना बाधा पोहोचली आहे.
शेतकऱ्यांना पिकांचे नुकसान टाळण्यासाठी खबरदारी घेण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे, तर पूरग्रस्त भागात सावधगिरी बाळगण्याचे निर्देश आहेत. IMD ने नागरिकांना समुद्रात मासेमारीसाठी न जाण्याचा इशारा दिला आहे, कारण जोरदार वारे आणि मुसळधार पावसाचा धोका आहे.
